Go to Top
Telefon&Fax: +90 216 380 84 54 / GSM: +90 532 484 79 82

Trafik Kazalarında İlk Yardım

Trafik kazalarına bağlı ölüm ve yaralanmalar, ülkemiz için hala ciddi bir sağlık sorunudur. Oysa sonuçları ortada olan bu sorunun çoğunluğu önlenebilir niteliktedir. Bundan dolayı kaza oluştuktan sonra yapılacakları düşünmeden önce kaza oluşmaması için veya kaza oluştuğunda en az zararla atlatılması için gerekenleri düşünmek daha ön planda  olmalıdır. Alkollü, yorgun ve uykusuz iken araç kullanmamak ve emniyet kemeri takmak gibi temel kurallara dikkat edilmesi; kaza oluştuktan sonra ortaya çıkabilecek zararlarla kıyaslanamayacak ölçüde daha az zahmet verici, maliyet getirici ve zaman kaybettiricidir.

Trafik kazalarında ilkyardım olay yerinde ve olay yerinde bulunan kişiler tarafından yapılır. Bu yardımı yapacak kişinin illa sağlık personeli olması gerekmez. İlkyardım, acil yardım gelene kadar hasta ve yaralıların hayatta kalmaları için girişimlerde bulunmak, en azından daha fazla zarar görmelerini engellemektir. İyi bir ilkyardım yapılamazsa daha sonra yapılacak acil yardım girişimlerinin etkinliği de azalabilir. Bundan dolayı kazaya şahit olan kimselerin hiç vakit kaybetmeden olay yerindeki imkânlarla hasta ve yaralıların hayata tutunmasını sağlayacak çalışmaları yapmaları gerekir. Bu çalışmalar; geciktirilemez, ihmal edilemez ve ertelenemez. Olay yerindeki tüm kişilerin bu sorumluluğun kendilerinde olduğunun farkında olması gerekir. Ancak olay yerinde bu sorumluluğu yerine getirmek için önceden bilgi sahibi olmak ve net bir şekilde olaya nasıl yaklaşılacağını belirlemek gerekir. İşte bu da sertifikalı temel ilkyardım eğitimleri ile sağlanabilir.

Trafik kazası ile karşılaşan bir kişinin ilk yapması gereken; kendisinin, kazazedelerin ve çevrede bulunan diğer kişilerin güvenliğini akla getirmesidir. Çünkü güvenlik unsurunu düşünmeden tedbirsizce olay yerinde bulunmak, ölü ve yaralı sayısını artırmaktan başka bir işe yaramaz. Olay yerinde birçok tehlikenin olma ihtimali vardır. Örneğin; kaza yapmış araçlarda yanma ya da patlama riski olabilir, trafikte hızla seyreden araçlar başka kazalara yol açabilir veya araçlar uçuruma yuvarlanmış bulunabilir. Böyle bir durumda kurtarıcı öncelikle kendi can güvenliğini düşünüp tedbirsizce olay yerine yaklaşmamalıdır. Unutulmamalıdır ki; sadece canlı olanlar başkalarının canını kurtarabilir.

Kurtarıcı, olay yerinde kazazedelerin ve çevrede bulunan kimselerin de güvenliğini sağlayacak tedbirler almalıdır. Bu amaçla örneğin; çalışır durumda bulunan araçların kontakları kapatılabilir, aracın devrilmesini engelleyecek engeller konulabilir, trafikte seyreden diğer araçların kazayı fark etmelerini sağlayacak işaretler yerleştirilebilir. Doğru bir yaklaşımla ilkyardımcı sadece kazazedelerin çevredeki pek çok kişinin kurtarıcısı olabilir.

Trafik kazalarında yapılacak yardımda ilk amaç, kazazedeleri bir an önce araç içinden çıkarmak veya olay yerinden uzaklaştırmak değildir. Şayet olay yeri kazazedeler için güvenli değilse veya yaralılar için hayat kurtarıcı müdahalelerin yapılması zorunlu ise yaralılar farklı bir yere alınabilir. Bunu yaparken de mümkün olduğunca en az zarar verme ilkesi gözetilmelidir. Bu tür tehlikelerin dışında, yani olay yerinde güvenliği tehdit edecek bir durum yoksa veya yaşam kurtarıcı müdahaleler gerekmiyorsa, tedbir alınmadan yaralılar kesinlikle oynatılmamalıdır. Tedbirsizce yapılan müdahaleler, kazazedeye faydadan çok zarar verebilir. Örneğin; boyun kemiklerinde bir kırık oluşmuşsa taşıma sırasında kırık kemik parçası omurilikte hasara yol açarak kalıcı felçlere sebebiyet verebilir. Yaralıyı düşünmeden aracı düzeltmeye çalışmak, kolundan bacağından çekiştirerek araçtan çıkarmak veya iki büklüm yaralıyı bir yere taşımak, kazazedelerin ikinci bir defa kaza geçirmeleri demektir.

Trafik kazası sonucu yaralanmalar veya hayatı tehdit eden her türlü acil durumda hiç vakit kaybetmeksizin Türkiye'de acil yardım numarası olan 112 aranmalıdır. Olay yerinden Acil Yardım Numarasına aktarılacak bilgiler erken ve etkin acil sağlık hizmetinin gerçekleşmesini sağlayacaktır. 112 numarası arandığında olayın ne olduğu, herkesçe bilinen noktalardan yararlanılarak olay yerine nasıl ulaşılabileceği, olaydan etkilenen kişi sayısı, kazazedelerin tespit edilen ilk bulguları, araç içinde sıkışma gibi özel durumlar olup olmadığı belirtilmelidir. İlkyardımcı, aynı zamanda ihtiyaç hissettiğinde 112 Komuta Kontrol Merkezi'nden ilkyardımla ilgili öneriler de alabilir. İyi bir ilkyardımcı, olay yerinden aktardığı bilgilerle ve yapacağı uygulamalarla, ambulans ulaşana kadar 112 Komuta Kontrol Merkezi'nin eli, gözü ve kulağıdır. İlkyardım uygulamak için kazazedeye yaklaşan kurtarıcının yaralıda ilk önce dikkat etmesi gereken, hayati bulguların durumudur. Eğer hayati bulgular yoksa kırık, çıkık, yara ve berenin herhangi bir önemi de yoktur. Kurtarıcının gözüne ilk çarpan şey, en önemli şey olmayabilir. Bu yüzden yaralı ne kadar kötü görünürse görünsün ilkyardımcı, hayati bulguların olup olmadığına bakmalıdır. Bu bulgular; yaralının uyarılara tepki vermesi, solunumunun olması ve kan dolaşımının olduğunu gösterir herhangi bir yaşam bulgusunun tespit edilmesidir. Hayat kurtarıcı Temel Yaşam Desteği uygulamaları, bu bulguların alınamaması durumunda sırasıyla uygulanır. Tepkisiz ve hareketsiz bir yaralıda solunum yolları açıklığının sağlanması, solunumun olmaması durumunda suni solunum yaptırılarak solunumun desteklenmesi, herhangi bir yaşam bulgusunun olmaması durumunda ise kalp masajı ile kan dolaşımının desteklenmesi, hayat kurtaran ve ihmal edilemeyecek müdahalelerdir. Bu müdahaleler, ilkyardım kurslarında iyice öğrenilip beceri haline getirildikten sonra uygulanabilir.

İlkyardımcının bunun dışında yapabileceği pek çok uygulama da vardır. Bilinçli bir ilkyardımcı, kanaması olan bir yaralıda kanamalı bölgenin üzerine baskı uygulayarak şok gelişmesini önleyebilir, kırık olan bir organın hareketini kısıtlayarak kırığın dokulara zarar vermesini engelleyebilir veya yaraların üzerini temiz bir örtü ile kapatarak çevresel etkilerden koruyabilir. Ayrıca yaralı için en uygun pozisyonu vererek iyileşmeye katkıda bulunabilir. Bunun yanında ilkyardımcı, olay yerinde bilinçsizce müdahalede bulunmaya çalışan kimseleri engelleyerek yaralıların daha fazla zarar görmesini önleyebilir ve ambulans ekibi olay yerine ulaşınca ise profesyonel sağlık personelinin talep etmesi durumunda onlara yardımcı olabilir.İlkyardımcı, tüm bu sayılan uygulamaları yaparken soğukkanlı ve kararlı olmak zorundadır. Bilinçli ilkyardımcı, olay yerine hakim olamazsa olay yerindekiler ilkyardımcıya hakim olarak yanlış müdahalelere yol açabilir. Soğukkanlı ve kararlı olmak tabii ki bilgili olmakla mümkündür. Bunun için herkes; bir gün ilkyardımcı olabileceğini ve bu yardımın belki de en sevdiği kişiler için gerekebileceğini düşünerek şimdiden ilkyardım uygulamalarını öğrenmelidir.

Dr. Mustafa YORGANCI/Denizli İl Ambulans Servisi Başhekimi

About TrafikMagduru

www.trafikmagduru.com